Bu Yazıyı Paylaş

TARİH

Tarihteki En Büyük Salgınlar : Salgın Kronolojisi

Tarihteki En Büyük Salgınlar : Salgın Kronolojisi

Tarihteki En Büyük Salgınlar ‘dan kimisi , Antik çağlardan günümüze kadar geniş bir tarihsel skalada, arkeolojik bulgularla tespit edilmiş, kimisi tarihi yazıtlarla kayıt altına alınarak günümüze aktarılmıştır. Bir kısmı gizemini günümüzde dahi tamamen koruyor olmasına karşın, gelişen tıp ve teknolojik imkanlarla laboratuar ortamında bu hastalıkları daha yakından tanıyor, güçlü ve zayıf yönlerini tespit edebiliyoruz.  Gelim şimdi Dünya tarihinde iz bırakan, bırakmaya devam eden Tarihteki En Büyük Salgınlar ‘a göz atalım.

1. Tarihteki En Büyük Salgınlar (MÖ 3000 Çin Dolayları)

Yaklaşık 5000 yıl önce Çin’de görülen bir salgın bir köyü yok etti. Ölenlerin cesetleri bir evin içine doldurularak yakıldı. Evin içinde gençlerin ve orta yaşta insanların iskeletleri aynı yerde bulunduğu için birbirine karışan iskeletlerden ötürü bir yaş ortalaması alınamadı. Arkeolojik sit alanı şuan “Hamin Mangha” olarak adlandırılıyor ve kuzeydoğu Çin’deki en iyi korunmuş tarih öncesi alanlardan biridir. Arkeolojik ve antropolojik bulgular, salgının hızlı bir şekilde gerçekleştiğini ve düzgün bir şekilde gömülmek için gereken zamanın olmadığını ve bölgenin yeniden yerleşime açılmadığını gösteriyor.

Hamin Mangha’nın keşfedilmesinden önce, Çin’in kuzeydoğusundaki Miaozigou adlı bir bölgede aşağı yukarı aynı döneme tarihlenen başka bir tarih öncesi toplu mezarı daha bulundu. Bu keşifler, farklı bölgelere de yayılıp birden fazla bölgeyi kasıp kavurduğunu gösteriyor.

2. Tarihteki En Büyük Salgınlar Atina Vebası (MÖ 430)

Atina Vebası

MÖ 430 civarında, Atina ile Sparta arasında savaş başladıktan kısa bir süre sonra, Atina halkını kasıp kavuracak olan ve 5 yıl boyunca devam edecek bir hastalık baş gösterdi. Bazı tahminlere göre ölü sayısı 100.000 ‘e kadar yükseldiği ifade edilir. Yunan tarihçi Thukydides (MÖ 460-400) yılları arasında şöyle yazmıştır: “Sağlığı iyi olan insanlar bile birdenbire başlarında oluşan şiddetli ateş,  gözlerinde, boğazlarında ve dil gibi ağızlarının iç kısımlarda kızarıklık ve iltihaplanmalar görüldü. Kanlı ve doğal olmayan bir istifraya sebep oldu. “(Kaynak: Richard Crawley’nin” The History of the Peloponnesian War “kitabından çevrilmiştir. London Dent, 1914).

Biyolojik açıdan bu salgının tam olarak ne olduğu uzun zamandır bilim insanları arasında bir tartışma kaynağı olmuştur. Bulgulardan yola çıkan belirtiler göz önüne alınarak Tifo ateşi ve Ebola dahil olmak üzere bir dizi hastalık olasılığı üzerinde duruldu. Birçok bilim insanı, savaşın neden olduğu aşırı kalabalığın, salgını daha da kötüleştirdiğine inanıyor.  O dönemlerde Sparta ile Atina arasında devam etmekte olan savaş esnasında karada daha güçlü olan Spartalılar, Atinalıları kent surlarının ardına sığınmaya zorladı. Surlar arasında kuşatma altına sıkışan Atina halkı arasında salgın hızla yayıldı. Bu savaş, devam eden salgına rağmen Atina’nın Sparta’ya teslim olmak zorunda kaldığı MÖ 404 yılına kadar devam etti. Atina’nın büyük lideri Pericles ‘in de bu salgında öldüğü bilinir.

İlgili Yazı: Perikles kimdir? Atina’nın Reformist Lideri

3. Antonin Vebası (MS 165-180)

Askerler düzenlenen seferden Roma İmparatorluğu’na döndüklerinde beraberlerinde zafer ganimetlerinden fazlasını geri getirdi. Çiçek hastalığı olan Antonin Vebası, orduyu yerle bir etmiş ve Roma imparatorluğunda 5 milyondan fazla insanı öldürmüş olabileceği yazılmıştır. Kitapta yayınlanan bu makaleyi Manchester Metropolitan Üniversitesi’nde Roma Tarihi bölümünde kıdemli öğretim görevlisi olan April Pudsey kaleme almıştır. “Kaynak: Disability in Antiquity,” Routledge, 2017).

4. Kıbrıs Vebası (MS 250-271)

Adını, salgını dünyanın sonunun işareti olarak tanımlayan Kartaca’nın (Tunus’ta bir şehir) piskoposu olan St. Cyprian’dan alan Kıbrıslı Veba’nın yalnızca Roma’da günde 5.000 kişiyi öldürdüğü tahmin ediliyor. 2014 yılında Luksor’daki arkeologlar, veba kurbanlarının toplu bir mezar alanı gibi görünen bir yer buldular. Vücutları kalın bir kireç tabakasıyla kaplıydı (kireç tarih boyu dezenfektan olarak kullanılmıştır). Arkeologlar, kireç üretmek için kullanılan üç fırın ve veba kurbanlarının kalıntılarının dev bir ateşte yakıldığını buldu.

Bilim İnsanları salgına hangi hastalığın neden olduğundan emin değiller. Cyprian, Latince “De mortalitate” adlı eserinde “Sürekli olarak gelişen ishal, vücut direncini düşürür ve ağız bölgesinde beyaz pamukçuklar oluşuyordu.  ” (Kaynak: Philip Schaff tarafından “Üçüncü Yüzyılın Babaları: Hippolytus, Cyprian, Caius, Novatian, Ek,” Christian Classics Ethereal Library, 1885 kitabından çevrilmiştir.).

5. Jüstinyen Vebası (MS 541-542)

Bizans İmparatorluğu, düşüşünün başlangıcını işaret eden Jüstinyen vebası tarafından harap edildi. Veba, daha sonra periyodik olarak yeniden ortaya çıktı. Bazı tahminler, dünya nüfusunun % 10’unun öldüğünü gösteriyor.

Veba, Bizans İmparatoru Justinianus’un adını almıştır (MS 527-565). Onun hükümdarlığı döneminde Bizans İmparatorluğu, Orta Doğu’dan Batı Avrupa’ya kadar uzanan toprakları kontrol ederek en büyük boyutuna ulaşmıştı. Justinianus, imparatorluğun başkenti Konstantinopolis’te (bugünkü İstanbul) ‘da Ayasofya (“Kutsal Bilgelik”) olarak bilinen büyük bir katedral inşa etti. Justinianus da vebadan hastalandı ama hayatta kaldı. Gel gelelim imparatorluğu vebadan sonraki dönemde yavaş yavaş toprak kaybetti.

6. Kara Veba (1346-1353)

Tarihteki En Büyük Salgınlar listemizin 6 ncı sırasında yer alan ve adını sıklıkla duyduğunuz Kara Veba; ilk kez Asya’dan Avrupa’ya geldi ve ardından geriye büyük bir yıkım bıraktı. Bazı tahminler, Avrupa nüfusunun yarısından fazlasını yok ettiğini öne sürüyor. Bunun nedeni, bugün muhtemelen soyu tükenmiş olan ve enfekte kemirgenler üzerinde ve pireler tarafından yayılan Yersinia pestis bakterisinin bir türü idi. Kurbanların cesetleri toplu mezarlara gömüldü.

Veba, Avrupa tarihinin akışını değiştirdi. Bu kadar çok ölümle birlikte, işçilere daha iyi ücretler getirerek ve Avrupa’nın serflik sisteminin sonunu getirerek, emeği bulmak zorlaştı. Araştırmalar, hayatta kalan işçilerin ete ve daha kaliteli ekmeğe daha iyi erişime sahip olduğunu gösteriyor.

7. Cocoliztli Salgını (1545-1548)

Cocoliztli salgınına neden olan enfeksiyon, Meksika ve Orta Amerika’da 15 milyon insanı öldüren bir viral hemorajik ateşli hastalıktı. Aşırı kuraklık nedeniyle zaten zayıflamış bir nüfus arasında, hastalığın son derece felakete yol açtığı kanıtlandı. “Cocoliztli”, “haşere” anlamına gelen Aztek kökenli bir kelimedir.

Kurbanların iskeletinden alınan DNA örnekleri incelendiğinde, tifo içeren ateşe neden olan, Salmonella Paratyphi C olarak bilinen bir Salmonella alt türü ile enfekte olduklarını buldu. Enterik ateş, yüksek ateş, dehidrasyon ve gastrointestinal sorunlara neden olan ve günümüzde hala büyük bir sağlık tehdidi oluşturabilmektedir.

8. Amerikan Vebaları (16 ncı yüzyıl)

Amerikan Salgınları, Avrupalı kaşifler tarafından Amerika’ya getirilen bir Avrasya hastalıkları kümesidir. Çiçek hastalığı da dahil olmak üzere bu hastalıklar İnka ve Aztek medeniyetlerinin çöküşüne katkıda bulundu. Bazı tahminler, Batı Yarımküre’deki yerli nüfusun% 90’ının öldürüldüğünü gösteriyor.

Hastalıklar, 1519’da Hernán Cortés liderliğindeki bir İspanyol kuvvetinin Aztek başkenti Tenochtitlán’ı fethetmesine ve Francisco Pizarro liderliğindeki başka bir İspanyol kuvvetinin 1532’de İnkaları fethetmesine yardımcı oldu. İspanyollar her iki imparatorluğun topraklarını ele geçirdi. Her iki durumda da Aztek ve İnka orduları hastalık yüzünden harap olmuştu ve İspanyol kuvvetlerine karşı koyamadı. İngiltere, Fransa, Portekiz ve Hollanda vatandaşları Batı Yarımküre’yi keşfetmeye, fethetmeye ve yerleştirmeye başladıklarında, hastalığın kendilerine karşı çıkan tüm yerli grupların boyutunu büyük ölçüde azalttığı gerçeğinden de yardım aldılar.

9. Büyük Londra Vebası (1665-1666)

Kara Ölüm’ün Büyük Britanya’daki son büyük salgınıdır. Kral II. Charles ‘ın lider olduğu Londra’da çok ciddi bir krize neden oldu. Veba Nisan 1665’te başladı ve sıcak yaz aylarında hızla yayıldı. Veba ile enfekte olmuş kemirgenlerden gelen pireler, bulaşmanın ana nedenlerinden biriydi. Veba sona erdiğinde, Londra nüfusunun% 15’i de dahil olmak üzere yaklaşık 100.000 kişi ölmüştü. Ancak bu, o şehrin çektiği acıların sonu değildi. 2 Eylül 1666’da dört gün süren ve şehrin büyük bir bölümünü yakan Büyük Londra Yangını başladı.

10. Büyük Marsilya Vebası (1720-1723)

Tarihsel kayıtlar, Marsilya Büyük Vebasının, Doğu Akdeniz’den gelen Grand-Saint-Antoine adlı bir yük gemisi aracılığıyla Fransa’nın Marsilya kenti limanına yanaşmasıyla başladığını söylüyor. Gemi karantinaya alınmış olsa da veba, muhtemelen veba bulaşmış kemirgenler üzerindeki pireler yoluyla şehre girdi.

Veba hızla yayıldı ve limana gelişini takip eden üç yıl içinde Marsilya ve çevresinde 100.000 kadar insan ölmüş olabilir. Marsilya nüfusunun % 30’unun yok olmuş olabileceği tahmin ediliyor.

11. Tarihteki En Büyük SalgınlarRus vebası (1770-1772)

Veba ile harap olan Moskova’da, karantina altındaki vatandaşların terörü şiddete dönüştü. İsyanlar kente yayıldı ve kalabalıkları ibadet için toplanmamaya teşvik eden Başpiskopos Ambrosius’un öldürülmesiyle sonuçlandı.

Rusya’nın İmparatoriçesi II. Catherine (Büyük Catherine olarak da anılır) vebayı kontrol altına almak ve asayişi sağlamak için o kadar çaresizdi ki, tüm fabrikaların Moskova’dan taşınmasını emreden aceleci bir kararname çıkardı. Veba sona erdiğinde 100.000 kadar insan bu salgınla ölmüş olabileceği kaydediliyor.

12. Philadelphia Sarı Humma Salgını (1793)

Sarı humma Amerika Birleşik Devletleri’nin o zamanki başkenti Philadelphia’yı ele geçirdiğinde, yetkililer yanlış bir şekilde kölelerin bağışık olduğuna inanıyordu. Sonuç olarak, kölelik karşıtları, Afrika kökenli kişilerin hastalara bakmaları için işe alınması çağrısında bulundular.

Hastalık, o yıl Philadelphia’da özellikle sıcak ve nemli yaz havalarında nüfus patlaması yaşayan sivrisinekler tarafından taşındı ve bulaştı. Kış gelip sivrisinekler ölünce, salgın nihayet durdu. O zamana kadar 5.000’den fazla insan öldü.

13. Grip salgını (1889-1890)

Modern endüstriyel çağda, yeni ulaşım bağlantıları, grip virüslerinin yayılmasını kolaylaştırdı. Hastalık sadece birkaç ayda tüm dünyaya yayıldı ve 1 milyon insanı öldürdü. Salgının en yüksek ölüm oranına ulaşması sadece beş hafta sürdü.

En erken vakalar Rusya’da bildirildi.  Avrupa ve dünyanın geri kalanına hızla yayılmadan önce St.Petersburg’a tamamen yayıldı.

14. Amerikan çocuk felci salgını (1916)

15. Tarihteki En Büyük Salgınlar : İspanyol Gribi (1918-1920)

Güney Denizlerinden Kuzey Kutbu’na yaklaşık 500 milyon insan İspanyol Gribi kurbanı oldu. Bunların beşte biri öldü, bazı yerli topluluklar yok olmanın eşiğine geldi. Gribin yayılması ve ölümcüllüğü, I. Dünya Savaşı sırasında birçok insanın yaşadığı askerlerin sıkışık koşulları ve savaş zamanı yetersiz beslenmesiyle arttı.

İspanyol Gribi ismine rağmen, hastalık muhtemelen İspanya’da başlamadı. İspanya savaş sırasında tarafsız bir ulus idi ve basınına katı bir sansür uygulamadı. Bu nedenle hastalığın erken dönem kayıtlarını özgürce yayınlayabildi. Sonuç olarak, insanlar yanlış bir şekilde hastalığın İspanya’ya özgü olduğuna inandılar ve İspanyol Gribi adı İspanya’ya mal edildi.

16. Asya Gribi (1957-1958)

Asya Gribi salgını, grip için bir başka küresel vakaydı. Kökleri Çin olan hastalık 1 milyondan fazla can aldı. Pandemiye neden olan virüs, kuş gribi virüslerinin bir karışımıydı.

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, hastalığın hızla yayıldığını ve Şubat 1957’de Singapur’da, Nisan 1957’de Hong Kong’da ve 1957 yazında Amerika Birleşik Devletleri’nin kıyı kentlerinde rapor edildiğini kayıt etti. Toplam ölüm sayısı 1,1 milyon’dan fazlaydı. Yalnızca Amerika Birleşik Devletleri’nde bu rakam 116.000 idi.

17. AIDS pandemisi ve salgını (1981’den günümüze)

AIDS, ilk teşhis edildiğinden bu yana tahmini olarak 35 milyon can aldı. AIDS’e neden olan virüs olan HIV, muhtemelen 1920’lerde Batı Afrika’daki insanlara bir şempanze türünden geçti. Virüs tüm dünyaya yayıldı ve AIDS, 20. yüzyılın sonlarında bir salgın halini aldı. Şimdi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile yaşayan tahmini 40 milyonun yaklaşık% 64’ü  Afrika’da yaşıyor.

On yıllardır hastalığın bilinen bir tedavisi yoktu, ancak 1990’larda geliştirilen ilaçlar artık hastalığı olan kişilerin düzenli tedavi ile normal bir yaşam süresi yaşamalarına izin veriyor. Daha da cesaret verici olan iki kişi 2020’nin başlarından itibaren HIV’den kurtuldu.

18. H1N1 Domuz Gribi salgını (2009-2010)

2009 domuz gribi salgını, dünyanın geri kalanına yayılmadan önce 2009 baharında Meksika’da ortaya çıkan yeni bir H1N1 türünden kaynaklandı. CDC (Centers for Disease Control and Prevention) ‘ye göre, bir yılda virüs dünya çapında 1,4 milyar insanı etkiledi ve  575.400 kişiyi öldürdü.

CDC’nin bildirdiğine göre, 2009 grip salgını öncelikle çocukları ve genç yetişkinleri etkiledi ve ölümlerin% 80’i 65 yaşın altındaki kişilerde gerçekleşti. Mevsimsel gribe neden olanlar da dahil çoğu grip virüsü 65 yaş ve üstü insanlarda en yüksek ölüm yüzdesine neden olduğu düşünüldüğünde, bu alışılmadık bir durumdu. Ancak domuz gribi vakasında, yaşlı insanlar H1N1’in ait olduğu virüs grubuna karşı yeterince bağışıklık kazanmış görünüyorlardı, bu yüzden o kadar etkilenmemişlerdi. Domuz gribine neden olan H1N1 virüsü için bir aşı geliştirilmiş ve grip aşısına dahil edilmiştir.

19. Batı Afrika Ebola salgını (2014-2016)

Ebola, 2014 ile 2016 yılları arasında 28.600 bildirilen vaka ve 11.325 ölümle Batı Afrika’yı harap etti. Bildirilen ilk vaka Aralık 2013’te Gine’de oldu. Ardından hastalık hızla Liberya ve Sierra Leone’ye yayıldı. Vakaların ve ölümlerin çoğu bu üç ülkede meydana geldi. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri Nijerya, Mali, Senegal, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’da daha az sayıda vaka meydana geldiğini bildirdi.

Aşı bulma çabaları devam etse de, Ebola’nın tedavisi bulunamadı. Bilinen ilk Ebola vakaları 1976’da Sudan ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde meydana geldi. Virüs’ün yarasalarda ortaya çıkmış olabileceği öne sürüldü.

20. Zika Virüs salgını (2015-Günümüz)

Son Zika salgınının Güney Amerika ve Orta Amerika’daki etkisi bilinmiyor. Bu arada bilim insanları virüsü kontrol altına almak için zamana karşı yarışıyor. Zika virüsü genellikle Aedes cinsi sivrisinekler yoluyla yayılıyor. Ancak insanlarda cinsel yolla da bulaşabiliyor.

Zika genellikle yetişkinlere veya çocuklara zararlı olmamakla birlikte, hala anne karnında olan bebeklere saldırarak doğum kusurlarına neden olabilir. Zika’yı taşıyan sivrisinek türleri en iyi sıcak, nemli iklimlerde gelişerek Güney Amerika, Orta Amerika ve güney Amerika Birleşik Devletleri’nin bazı kısımları virüsün gelişmesi için ideal bölgelerdir.

21. Covid-19 Korona Pandemisi  (2020 – Günümüz)

Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19), ilk olarak Çin’in Vuhan Eyaleti’nde Aralık ayının sonlarında solunum yolu belirtileri (ateş, öksürük, nefes darlığı) gelişen bir grup hastada yapılan araştırmalar sonucunda 13 Ocak 2020’de tanımlanan bir virüstür.

Salgın başlangıçta bu bölgedeki deniz ürünleri ve hayvan pazarında bulunanlarda tespit edilmiştir. Daha sonra insandan insana bulaşarak Vuhan başta olmak üzere Hubei eyaletindeki diğer şehirlere ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin diğer eyaletlerine ve diğer dünya ülkelerine yayılmıştır.

Koronavirüsler, hayvanlarda veya insanlarda hastalığa neden olabilecek büyük bir virüs ailesidir. İnsanlarda, birkaç koronavirüsün soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS) ve Şiddetli Akut Solunum Sendromu (SARS) gibi daha şiddetli hastalıklara kadar solunum yolu enfeksiyonlarına neden olduğu bilinmektedir. Yeni Koronavirüs Hastalığına SAR-CoV-2 virüsü neden olur.
Korona Virüs Belirtileri Nelerdir?

Belirtisiz olgular olabileceği bildirilmekle birlikte, bunların oranı bilinmemektedir. En çok karşılaşılan belirtiler ateş, öksürük ve nefes darlığıdır. Şiddetli olgularda zatürre, ağır solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği ve ölüm gelişebilmektedir.

Korona Virüs Nasıl Bulaşır?

Hasta bireylerin öksürmeleri aksırmaları ile ortama saçılan damlacıkların solunması ile bulaşır. Hastaların solunum parçacıkları ile kirlenmiş yüzeylere dokunulduktan sonra ellerin yıkanmadan yüz, göz, burun veya ağıza götürülmesi ile de virüs alınabilir. Kirli ellerle göz, burun veya ağıza temas etmek risklidir.

Korona Virüsü ile Kimler Daha Fazla Risk Altında?

COVID-19 enfeksiyonu ile ilgili şimdiye kadar edinilen bilgiler, bazı insanların daha fazla hastalanma ve ciddi semptomlar geliştirme riski altında olduğunu göstermiştir.
– Vakaların yüzde 80’i hastalığı hafif geçirmektedir.
– Vakaların %20’si hastane koşullarında tedavi edilmektedir.
– Hastalık, genellikle 60 yaş ve üzerindeki kişileri daha fazla etkilemektedir.

Korona Hastalıktan En Çok Etkilenen Kişiler:

– 60 yaş üstü olanlar
– Ciddi kronik tıbbi rahatsızlıkları olan insanlar:
– Kalp hastalığı
– Hipertansiyon
– Diyabet
– Kronik Solunum yolu hastalığı
– Kanser gibi
– Sağlık Çalışanları

Korona ile Çocuklar Risk Altında Mı?

Çocuklarda hastalık nadir ve hafif görünmektedir.
Çocuklarda şimdiye kadar ölüm görülmemiştir.

Korona ile Hamileler Risk Altında Mı?

COVID-19 enfeksiyonu gelişen gebe kadınlarda hastalığın ciddiyeti konusunda sınırlı bilimsel kanıt vardır.
Bununla birlikte mevcut kanıtlar COVID-19 enfeksiyonu sonrası hamile kadınlar arasındaki hastalık şiddetinin, hamile olmayan yetişkin COVID-19 vakalarına benzer olduğunu ve hamilelik sırasında COVID-19 ile enfeksiyonun fetüste olumsuz bir etkisi olduğunu gösteren hiçbir veri olmadığını göstermektedir.
Şu ana kadar COVID-19’un hamilelik sırasında anneden bebeğe bulaştığına dair de bir kanıt bulunmamaktadır.

Koronada Hastalık Tanısı Nasıl Konur?

Yeni Koronavirüs tanısı için gerekli moleküler testler ülkemizde mevcuttur. Tanı testi sadece Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Ulusal Viroloji Referans Laboratuvarında ve belirlenmiş Halk Sağlığı Laboratuvarlarında yapılmaktadır.

Koronadan Korunma Yolları Nelerdir?

Mümkün olduğu kadar yurtdışına yolculuk yapılmaması önerilmektedir. Yurtdışına çıkışın zorunlu olduğu durumlarda aşağıdaki kurallara dikkat edilmelidir:

Akut solunum yolu enfeksiyonlarının genel bulaşma riskini azaltmak için önerilen temel ilkeler Yeni Koronavirüs Hastalığı (COVID-19) için de geçerlidir. Bunlar;

-El temizliğine dikkat edilmelidir. Eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı, sabun ve suyun olmadığı durumlarda alkol bazlı el antiseptiği kullanılmalıdır. Antiseptik veya antibakteriyel içeren sabun kullanmaya gerek yoktur, normal sabun yeterlidir.
– Eller yıkanmadan ağız, burun ve gözlerle temas edilmemelidir.
– Hasta insanlarla temastan kaçınmalıdır (mümkün ise en az 1 m uzakta bulunulmalı).
– Özellikle hasta insanlarla veya çevreleriyle doğrudan temas ettikten sonra eller sık sık temizlenmelidir
– Hastaların yoğun olarak bulunması nedeniyle mümkün ise sağlık merkezlerine gidilmemeli, sağlık kuruluşuna gidilmesi gereken durumlarda diğer hastalarla temas en aza indirilmelidir.
– Öksürme veya hapşırma sırasında burun ve ağız tek kullanımlık kağıt mendil ile örtülmeli, kağıt mendilin bulunmadığı durumlarda ise dirsek içi kullanılmalı, mümkünse kalabalık yerlere girilmemeli, eğer girmek zorunda kalınıyorsa ağız ve burun kapatılmalı, tıbbi maske kullanılmalıdır.
– Çiğ veya az pişmiş hayvan ürünleri yemekten kaçınılmalıdır. İyi pişmiş yiyecekler tercih edilmelidir.
– Çiftlikler, canlı hayvan pazarları ve hayvanların kesilebileceği alanlar gibi genel enfeksiyonlar açısından yüksek riskli alanlardan kaçınılmalıdır.
– Seyahat sonrası 14 gün içinde herhangi bir solunum yolu semptomu olursa maske takılarak en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, doktora seyahat öyküsü hakkında bilgi verilmelidir.

Kaynak: T.C. Sağlık Bakanlığı

Tarihteki En Büyük Salgınlar ‘ı hakkında yorum yap

Tarihteki En Büyük Salgınlar ile ilgili yorumlarınızı yorum alanında yazabilir “Tarihteki En Büyük Salgınlar” ‘ı sosyal ağlarınızda paylaşarak çevrenizdeki insanlara Tarih’te yer alan Tarihteki En Büyük Salgınlar hakkında bilgiler verebilirsiniz.

 

Bu Yazıyı Paylaş

Kamprota.com 'un Aktüel Bloglarına hoş geldin.  Aktüel'de Seyahat ve Doğa Sporları haricindeki kategorilerde ilgi çekici içerikler üretiyoruz.  Üye olarak sen de blog yazısı yazabilir, yazarken de kazanabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için tıkla.

Yorum yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak Gerekli alanlar işaretlendi *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>