Bu Yazıyı Paylaş

HOBİ

Evde lamba ile bitki yetiştirme

Evde lamba ile bitki yetiştirme

Zifiri karanlık bir odada dahi , evde lamba ile bitki yetiştirme mümkün.  Bu bitki yetiştirme rehberimiz sizlere; evde lamba ile bitki yetiştirmede hangi araçlara ihtiyaç duyulur? Bitkinin gelişim evresinde ne tür bitki yetiştirme lambaları kullanmak gerekir? Bitkinin çiçeklenme döneminde ne tür bitki yetiştirme lambaları kullanılır? Lambaların lümen,  watt değerlerinin ve renk spektrumlarının bitki gelişimi üzerinde ki etkileri nelerdir bunları tek tek ele alacağız.

Öncelikle Bitkilerle, ışık ışınları arasındaki ilişkiyi anlamakla başlayalım

Güneş yada Lamba, benzer Spectrum aralığında, benzer (Kelvin) renk sıcaklıklarına ve benzer ışık şiddetine (Lümen) sahip oldukları sürece kaynağı fark etmeksizin bitkilerin beslenmeleri için gerekli olan mavi ve kırmızı aralığındaki tüm spektrumları ihtiva ederler. Biz güneşe veya bir lambaya baktığımızda onda tek bir renk görüyor olabiliriz. Oysaki bir ışık ışını, aşağıda da görüldüğü üzere farklı dalga boylarında çok daha geniş bir spektrum yelpazesine sahiptir.  Bu ışık ışınlarını lambalar ile sağlamak için ise farklı tipte lambalar üretilmektedir. Bu da bizi bir diğer konumuza, Bitki Yetiştirme Lambaları konusuna getirir.

SPEKTRUM, KELVİN ve LÜMEN NEDİR?

Spektrum’a Hızlı Bakış

Spektrum ya da bir diğer adıyla “tayf” olarak bilinen, renklerin birbiri ardına sonsuz sayıda tonla değişmesi durumudur. Günümüzde sonsuz olan bu ışık tayfları bir cetvel üzerinde farklı dalga boyları aralığında, her bir dalga boyu farklı bir renge karşılık gelecek şekilde kabaca numaralandırılır. Bu sayede bir ışık ışınının hangi dalga boyunda hangi renge karşılık geldiğini kolayca anlayabiliriz. Böylelikle 650 nm spektrumunun gün batımı tonlarında bir kızıllık olduğunu biliriz.

Kelvin’e Hızlı Bakış

Kelvin‘de de Spektrum’da bahsini ettiğimize benzer bir skala söz konusudur. Kelvin’de ifade edilen Skala renk sıcaklığıdır.  Bitki yetiştirmede kullanacağımız bir diğer Skala olacaktır. 8000-10000 açık gökyüzüne denk iken, 1000K ve altı ise bir Mum Işığı renk sıcaklığına karşılık gelir.

Lümen’e Hızlı Bakış

Lümen, birim zamanda lambamızdan çıkacak toplam ışık miktarıdır.  Daha basit bir tanımla “Işık kuvvettidir” de diyebiliriz. Bitki yetiştirmede Lümen miktarı, en az Lambamızın sahip olacağı Spektrum Dalga boyu ve en az Kelvin Sıcaklığı kadar önemli bir konudur. Bazı lamba üreticileri Lambalarının lümen değerini Lm/Watt yani watt başına düşen Lümen miktarı olarak belirtmektedir. Bazıları da toplam lümen miktarını doğrudan belirtebilir.  Bizim için önemli olan toplam Lümen miktarıdır. Ve bu miktarlar genelde Watt miktarı ile doğru orantılı olarak artar.

A – BİTKİ YETİŞTİRME LAMBALARI

Birbirinden farklı tiplerde bitki lambaları mevcut. Bunlar lamba teknolojilerine göre değişiyor. Bunları, fiyat / performans bazında en çok tercih edilenden, daha az tercih ve tavsiye edilenlere göre listeliyoruz. Lambaları tanıdıktan hemen sonra Lambalarda Watt seçimi neye göre yapılmalıdır? bu konuyu da yakinen inceleyeceğiz.

1- Led Bitki Yetiştirme Lambaları

Yetiştirme Dönemleri: Filizlenme, Yetişme, Çiçeklenme/Meyve

Bu lambalar genelde Armatür set olarak satılır. Geniş bir watt yelpazesi sağlarken, özel olarak tasarlanan armatürleri ile birlikte lambaların ürettiği fazla ısıyı kontrol altında tutulabilmesine olanak tanır. Ayrıca gerçek birer Hibrid lambalardır.

“Hibdrid Lambalar: Aynı anda hem Mavi hem Kırmızı spektrumda ışık içerebilen, kızılötesi ve ultraviyole ışınlarla da desteklenen bitkilerin hem filizlenme, hem gelişme, hem de çiçeklenme ve meyve verdiği dönemlerde kullanılabilen  türde lambalardır.”

Led lambalar, kolayca temin edilebilmesi, elektrik tüketim miktarlarının diğer türdeki bitki lambalarına oranla az olması, bakım maliyetlerinin olmaması, uzun ömürlü olmaları, su buharı teması sonrasında patlama ve yangın riski taşımıyor olmaları, yüksek ısılara sebebiyet vermemeleri gibi sebeplerle Bitki Yetiştirme alanında ilk tercih sebebidir.

2- CFL Bitki Yetiştirme Lambaları

Yetiştirme Dönemleri: Filizlenme, Kısmi olarak Yetişme/Yeşillenme Evresinde

CFL Lambalar, (Kompakt Floresan Lamba) en basit tabiri ile evlerimizde kullanmakta olduğumuz, beyaz renkli tasarruflu ampüllerdir.  Bu lambalar, bitkinin filizlenme ve erken yetişme evresinde dolaylı olarak kullanılabilmektedir. Tercih edilmesi gereken CFL lamba en az 6000-8000K sıcaklığında olmalıdır. Aksi halde bitki zayıf beslenecektir. Özellikle orta ve ileri yetişme (yeşillenme/dallanma) evresinde mutlaka Kırmızı Spektrumda lambalar ile desteklenmeli veya doğrudan “Kırmızı Spektrum” a sahip, özel olarak üretilen CFL lambalar kullanılmalıdır. 

Ancak uyaralım. Kırmızı spektrumlu özel olarak üretilmiş CFL lambalar hiç de ucuz lambalar değildir.

3- Metal Halide Bitki Yetiştirme Lambaları

Yetiştirme Dönemleri: Filizlenme, Yetişme/Yeşillenme Evresinde

Metal Halide lambalar sizlere bilgi vermek amaçlı buraya yazmak durumunda kaldığımız bir lamba türüdür. Ancak gerek tüketim maliyetleri, gerek güvenlik açısından yangına sebep olabiliyor olmalarından gerekse yüksek sıcaklıklarda çalışıyor olmalarından ötürü kesinlikle tavsiye etmiyoruz.  Hatta şiddetle uzak durmanızı öneririz.

4- HPS Bitki Yetiştirme Lambaları (Sodyum Lambalar)

Yetiştirme Dönemleri:  Geç Yetişme Evresinde, Çiçeklenme Evresinde

Sodyum lambalar ile Metal Halide lambalar arasında ortak noktalar mevcut. Bu noktalar, yüksek ısıda çalışma ve yangın riskidir. Elektrik tüketimi konusunda da Metal Halide lambalar gibi yüksek tüketime sahiptirler. Ancak çiçeklenme evresindeki tartışmasız performansları ile günümüzde sıklıkla kullanılırlar. Ancak bu, çiçeklenme döneminde kullanabileceğiniz tek lamba türünün HPS lambalar olduğunu anlamına gelmez. Özellikle Çiçeklenme evresi için üretilen zengin Kırmızı spektrum sunan Led Armatürler de mevcuttur.

Tam bu noktada çiçeklenme evresinde HPS mi yoksa LED lambalar mı kullanacağınızın kararını vermek; daha çok bütçenize ve kurmuş olduğunuz hobi bahçenizin şartlarına göre sizin belirlemeniz gerekiyor. Ancak fikrimizi sorarsanız, LED Lambaların bu evrede  yetiştirme performansı bakımından HPS lambalardan geri kalmayacağını söylemek isteriz.

LAMBA SEÇERKEN WATT NEYE GÖRE BELİRLENMELİ?

Daha önce ifade ettiğimiz Lümen değeri, lambalarımızın Watt miktarı ile doğrudan ilişkilidir. Örneklemek için; şöyle düşünelim. Diyelim bir tane saksımız var. Ve bu saksımız yarım metrekarelik bir alanı kaplıyor. Bu saksı içerisinde yetiştireceğimiz bitkinin ihtiyaç duyacağı ışık miktarı bu yarım metrekarelik alanına mümkün olduğunca eşit miktarda dağılmalı. Öyle ki, lambadan gelecek olan ışık ışınları bitkimize yeterli oranda ulaşabilsin ve bitkimiz yetişebilsin.

Watt değeri metre kare başına 400 watt  olmalı ve bu 1 metrekarelik alanda en az 10.000 lümen ve hatta daha fazlası elde edilmelidir. Dolayısıyla 0,5 metrekarelik alandaki küçük bir bitki için 100-200 watt arası bir led yetiştirme lambası ihtiyacımızı karşılarken, 1 metre kare için minimum 400w, her artan 1 metrekareye ek 400w bir armatür daha uygulanmalı yada 1000-2000w lık armatürler tercih edilmelidir.

Evde lamba ile bitki yetiştirme : Önemli bir İpucu!

Eğer geniş bir alana sahipseniz, 1000-2000w tek bir armatürü alıp bu alanın ortasına konumlamak yerine, alanda yer alan bitkilerin konumlarını eşit miktarda kapsayan 500w lık 4 adet veya 200 wattlık 10 adet armatürü bu alanda  dağıtmak verimliliğinizi arttırabilir. Önemli olan Lümen konusunda da belirttiğimiz gibi birim alana düşecek ışık miktarı ‘nı doğru dağıtarak bitkilerimizin eşit ve yeteri miktarlarda ışık almasını sağlamaktır.  Bunu ister tek bir armatür ile sağlayın isterseniz birden fazla. Bunu kurmayı hedeflediğiniz toplam alan ve yetiştirmek isteyeceğiniz toplam bitki sayısı belirleyecektir.

** Bitkiler ne süreyle ışık almalı?

Bitkiler biz insanlarda olduğu gibi Gündüz ve Gece farklı hormonlar salgılarlar. Evde lamba ile bitki yetiştirme ‘de doğru gelişim için Yetişme evresinde 18 saat aydınlık evre, kalan 6 saatte ise mutlak karanlıkta kalmalıdırlar.  Çiçeklenme evresinde ise 12 Saat aydınlık 12 saat karanlık evreye ihtiyaç duyarlar.

B- BİTKİ YETİŞTİRME KABİNLERİ

Örnek bitki yetiştirme kabini

Öncelikle Bitki yetiştirme kabinine hangi koşullarda ne için ihtiyaç duyarsınız bunu anlamakla işe başlayalım. Bitki Yetiştirme kabini ; yılın herhangi bir mevsiminde, her hangi bir ayda arzu ettiğimiz iklim şartlarını elde etmemizi sağlar. Öyle ki, soğuk kış aylarında dahi bitkilerinize bahar ayı yaşatmanıza olanak tanır. Kapalı bir sistem olmasından ötürü Sıcaklık ve nem kontrolünü de elinizde tutmanıza olanak tanır. İyi bir yetiştirme kabini, verimli bir iç ışık yansıtıcı yüzeylere sahip olmalı, temiz ve kirli hava sirkülasyonunu sağlayacak uygun bacalara sahip olmalı, yetiştireceğimiz bitki türüne ve sayısına göre uygun yükseklikte ve genişlikte olmalıdır.

Bitki yetiştirme çadırları olmazsa olmaz mı?

Elbette hayır. Bitkileriniz için uygun şartları bir oda içerisinde sağlayabiliyorsanız bitki yetiştirme çadırı olmadan da hobinizi gerçekleştirebilirsiniz. Ancak şöyle bir gerçek var ki, bitki çadırları; kullanacağınız lambaların gerek enerji verimliliğini gerekse bitkilerin lambalardan faydalanacağı ışık miktarını verimli şekilde kullanmanıza olanak tanır.  Daha düşük wattlarda lambalar kullanarak enerji tasarrufu yapabileceğiniz gibi , nemlendirme ve iklimlendirme için sarf edilecek enerjide de ayrıca tasarruf yapmanızı sağlar.

Havalandırma

Bitki yetiştirme kabinleri ile hava sirkülasyonunu sağlayan ve bacalara monte edilen tahliye boruları ve hava akımını sağlayacak her iki yönlü aspratörler kullanılır. Bunlardan biri temiz hava girişi yaparken diğeri ise içerideki havayı dışarı atmakla görevlidir.

İklimlendirme

Kabinde sıcaklık ve nem için bir ısıtıcı ve nem cihazı kullanılmalıdır. Sıcaklık ve nem ölçer ile de kabin içi nem ve sıcaklık oranı gözlemlenmelidir.

Diğer Önemli Araçlar

Bitki yetiştirme kabinleri çoğu zaman kolayca alevlenmeyen malzemelerden yapılıyor olmalarına rağmen siz yine de kabin içerisinde duman algılayıcı bir sensör mutlaka bulundurmaya çalışın. Olası bir yangına karşı sesli uyarı yaparak, kriz büyümeden bilgilenmenizi sağlar. Işıklandırmaların hangi saat aralığında çalışıp hangi saat aralığında çalışmaması gerektiğini belirleyebileceğiniz zaman ayarlı prizler kullanmalısınız. Bu sizi ciddi bir iş yükünden kurtarırken, aynı zamanda bitkilerin tam da ihtiyacı olduğu saatlerde ışığa / karanlığa maruz bırakabilirsiniz.

Bu Yazıyı Paylaş

Kamprota.com 'un Aktüel Bloglarına hoş geldin.  Aktüel'de Seyahat ve Doğa Sporları haricindeki kategorilerde ilgi çekici içerikler üretiyoruz.  Üye olarak sen de blog yazısı yazabilir, yazarken de kazanabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için tıkla.

1 Yorum

  1. merhaba.uzunca bir süredir evimde hobi olarak çilek yetiştirmek istiyorum örneğin 4 kök için ne kadar lambaya ihtiyaç duyarım? 2 tane 100 watt led lamba kullansam yeterli olur mu?

    Cevapla

Yorum yapın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak Gerekli alanlar işaretlendi *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>